H χρόνια κόπωση είναι μια δυσάρεστη κατάσταση, τα αίτια της οποίας δεν είναι πλήρως κατανοητά. Περιγράφεται σαν ένα αίσθημα εξάντλησης και ως μια δυσκολία στο να εκτελεστούν πνευματικές ή σωματικές δραστηριότητες. Αυτά τα χαρακτηριστικά παραμένουν ακόμα κι όταν μεσολαβεί μια περίοδος ανάπαυσης, οπότε χαρακτηρίζονται ως χρόνια, επιδρώντας αρνητικά στην ποιότητα ζωής των ατόμων που τα εμφανίζουν.

Για κάθε πάσχοντα τα αίτια μπορεί να διαφέρουν. Συνήθως η κόπωση-αδυναμία είτε είναι το αποτέλεσμα μιας ασθένειας (λοιμώξεις, αναπνευστικά και καρδιολογικά προβλήματα, αναιμία, καρκίνος, αυτοάνοσα νοσήματα κα) είτε υπάρχει από μόνη της, χωρίς να αναγνωρίζεται κάποιο άλλο πρόβλημα υγείας.

Σίγουρα τα αίτια της χρόνιας κόπωσης θα πρέπει να αναζητηθούν και στον τρόπο ζωής. Κακή διατροφή, έλλειψη άσκησης, πολλές ώρες εργασίας, ανεπαρκής ή μη ποιοτικός ύπνος είναι κάποια χαρακτηριστικά που μπορεί να δημιουργήσουν ή να επιδεινώσουν τα συμπτώματα.

Όσον αφορά στη διατροφή, η χρόνια αδυναμία και το αίσθημα κόπωσης συσχετίζεται με έλλειψη βιταμινών, ανεπαρκή πρόσληψη νερού και συχνή κατανάλωση επεξεργασμένων τροφίμων με χαμηλή θρεπτική αξία.

Επίσης κάποιες διατροφικές συμπεριφορές έχουν ενοχοποιηθεί για την εμφάνιση κόπωσης. Οι κυριότερες είναι 1) η παράλειψη του πρωινού γεύματος, 2) η κατανάλωση ενός μεγάλου γεύματος (με μεγάλες ποσότητες και πλούσιο σε λιπαρά), ειδικά τις βραδινές ώρες και 3) η υπερκατανάλωση καφεΐνης ταυτόχρονα με σνακ υψηλά σε ζάχαρη.

Πώς μπορεί να βοηθήσει η διατροφή;

• Ενσωματώστε ποικιλία τροφών από όλες τις ομάδες σε καθημερινή βάση
• Αυξήστε την πρόσληψη νερού. Υπολογίστε 30-35ml/Kg βάρους
• Προτιμήστε το σπιτικό φαγητό χρησιμοποιώντας φυσικές τροφές
• Αποφύγετε τα έτοιμα τυποποιημένα σνακ, που είναι πλούσια σε θερμίδες αλλά χαμηλής θρεπτικής αξίας (μπισκότα, κρουασάν, πατατάκια, σοκολατοειδή, αναψυκτικά κλπ)
• Επιλέξτε για τα ενδιάμεσα γεύματα τροφές που δίνουν ενέργεια όπως είναι οι ξηροί καρποί, το γιαούρτι, τα φρούτα, οι σπόροι κλπ
• Προσπαθήστε να τρώτε 3-4 μικρότερα γεύματα μέσα στην ημέρα, αντί για 1 ή 2 μεγάλα. Έτσι διευκολύνεται η πέψη και τα επίπεδα ζαχάρου παραμένουν σταθερά, οπότε εσείς νιώθετε γεμάτοι ενέργεια για πολλές ώρες

Αθανασία Κακλαμάνου

Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, MSc

Βιβλιογραφία

• Barnish M., et al. Nutrient Therapy for the Improvement of Fatigue Symptoms. Nutrients 2023;15(9):2154
• Carrasco-Querol N.,et al. Nutrition and Chronobiology as Key Components of Multidisciplinary Therapeutic Interventions for Fibromyalgia and Associated Chronic Fatigue Syndrome: A Narrative and Critical Review. Nutrients 2024;16(2):182
• Badaeva A., et al. Neuronutritional Approach to Fibromyalgia Management: A Narrative Review. Pain Ther 2024;13(5):1047-1061
• Stubbs A., Clauw DJ. Nutrients and Nocioception: Diet in the management of pain. Best Pract Res Clin Rheumatol 2024;38(1):101963