Η προσπάθεια για απώλεια βάρους δεν είναι μια εύκολη υπόθεση. Για κάποιους ανθρώπους μπορεί ν’ αποδειχθεί μια ιδιαίτερα δύσκολη κι επίπονη διαδικασία και αρκετοί απο αυτούς που επανειλλημένως έχουν προσπαθήσει να χάσουν κιλά ίσως να μην τα καταφέρουν ποτέ να φθάσουν σε ένα καλό αποτέλεσμα.

Είναι πλέον αδιαμφισβήτητο ότι στην ανάπτυξη της παχυσαρκίας εμπλέκονται πολλοί παράγοντες. Εκτός από την αυξημένη πρόσληψη τροφής και τη μειωμένη άσκηση, διάφοροι ψυχοκοινωνικοί παράγοντες επηρεάζουν τα άτομα και τα οδηγούν σε ανθυγιεινές συμπεριφορές για μεγάλο χρονικό διάστημα, με τελική κατάληξη τη συσσώρευση επιπλέον κιλών.

Αρκετά απο τα χαρακτηριστικά εκείνα που έχουν παρατηρηθεί σε άτομα με υπερβάλλον σωματικό βάρος και σχετίζονται κυρίως με την ψυχολογία είναι αυτά που εμποδίζουν τελικά την απώλεια βάρους και δυσκολεύουν το άτομο που έχει αποφασίσει να μπει σε κάποιο αντίστοιχο πρόγραμμα να παραμείνει συνεπής και να φτάσει στον τελικό στόχο. Να δούμε τα σημαντικότερα από αυτά :

1. Έλλειψη κινήτρου : Το κίνητρο έχει να κάνει με τις ψυχολογικές δυνάμεις εκείνες που ωθούν ένα άτομο προς ένα συγκεκριμένο στόχο. Όταν λοιπόν κάποιος που θέλει να χάσει κιλά δεν έχει έναν ξεκάθαρο λόγο για τον οποίο θέλει να το κάνει, η προσπάθεια απώλειας βάρους δε θα είναι επιτυχημένη.
2. Χαμηλή αυτοεκτίμηση : Όταν το άτομο δε διαθέτει αυτοπεποίθηση είτε αυτοαποτελεσματικότητα δεν πιστεύει ότι είναι ικανός να πράξει τα απαραίτητα προκειμένου να είναι υγιής. Επίσης δεν έχει την πίστη ότι οι αλλαγές που καλείται να κάνει θα οδηγήσουν στα επιθυμητά αποτελέσματα. Για παράδειγμα, συχνά οι υπέρβαροι ασθενείς συχνά επιμένουν ότι θα ήθελαν να ασκηθούν αλλά δεν έχουν χρόνο.
3. Μη ρεαλιστικές προσδοκίες : Συμβαίνει συχνά τα υπέρβαρα άτομα να θέτουν υψηλούς και πρακτικά ανέφικτους στόχους. Αυτό οφείλεται εν μέρει και στα πρότυπα που προβάλλονται από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης αλλά και από το κοινωνικό περιβάλλον. Αφενός μεν είναι μια λάθος σκέψη-στόχος αφού δε χρειάζεται να φτάσει κανείς στο ιδανικό του βάρος (αρκεί να χάσει ένα μέρος των κιλών και να το διατηρήσει μακροχρόνια) κι αφετέρου οι μεγάλες προσδοκίες αποτρέπουν το άτομο από το να ξεκινήσει την προσπάθεια (“αφού δε θα τα καταφέρω τελικά γιατί να προσπαθήσω…”).
4. Μη υποστηρικτικό περιβάλλον : Αρκετές φορές το φιλικό ή το συγγενικό περιβάλλον δε βοηθά το άτομο να επιτύχει στην προσπάθεια του, είτε αδιαφορώντας είτε επικρίνοντας τις επιλογές του. Πολλές φορές οι φίλοι, η οικογένεια, οι συνάδελφοι παρασύρουν το άτομο σε συμπεριφορές με αρνητικό αντίκτυπο στο σώμα και την υγεία του. Ο ρόλος του κοινωνικού περιβάλλοντος στην παροχή κινήτρου αλλά και στην ενίσχυση της αυτοπεποίθησης είναι επίσης σημαντικός και κάποιες φορές καθοριστικός για την επιτυχία ενός προγράμματος απώλειας βάρους.
5. Αλλαγή προτεραιοτήτων : Αρκετά άτομα έχουν μάθει να τοποθετούν τις ανάγκες των άλλων πάνω από τις δικές τους, αφήνοντας λίγο χρόνο για παρακολούθηση και φροντίδα της υγείας τους. Έτσι η απόκτηση βάρους, που συνήθως προέρχεται από τέτοιες συμπεριφορές, έρχεται να επιβεβαιώσει την ανεπάρκεια των ατόμων αυτών. Ακόμη πολλοί είναι εκείνοι που βάζουν τη δουλειά τους σε πρώτο πλάνο οπότε παραμελούν συστηματικά το σώμα τους και γενικότερα την υγεία τους.
6. Φόβος για αλλαγή : Πολλοί άνθρωποι έχουν συναισθηματική σχέση με το φαγητό αφού αυτό τους προσφέρει παρηγοριά, ανακούφιση και ασφάλεια στις δύσκολες στιγμές. Επίσης αρκετά άτομα, ιδιαίτερα οι υπέρβαροι και οι παχύσαρκοι, έχουν συνδέσει τον τρόπο διατροφής αλλά και την εικόνα του σώματος με συγκεκριμένες αξίες και πιστεύω. Όταν λοιπόν μπουν σε μια διαδικασία απώλειας βάρους δε μπορούν ν’ αλλάξουν εύκολα διατροφικές συνήθειες επειδή ουσιαστικά φοβούνται ότι θ’ αλλάξει ο τρόπος που αντιμετωπίζουν τα προβλήματα και γενικότερα τη ζωή, αλλά και ο τρόπος που συνυπάρχουν με τους άλλους ανθρώπους γύρω τους. Αυτός ο φόβος φέρνει συναισθηματική αναστάτωση στα άτομα αυτά κι αυτό είναι κάτι που θέλουν ν΄αποφύγουν οπότε αντιστέκονται στις προτεινόμενες αλλαγές.

Εάν λοιπόν αναγνωρίσατε τον εαυτό σας σε ένα ή περισσότερα από αυτά τα χαρακτηριστικά, ίσως ήρθε η ώρα να αναθεωρήσετε κάποιες ιδέες και συμπεριφορές γύρω από το φαγητό αλλά και το σώμα σας. Αλλάζοντας τον τρόπο που τρέφεστε και κάποιες συνήθειές σας θα μπορέσετε να έχετε μεγαλύτερη προσήλωση και συνέπεια σ’ ένα πρόγραμμα απώλειας βάρους. Την επόμενη φορά που θα αποφασίσετε να μπείτε στη διαδικασία ν’ απαλλαγείτε από το περιττό βάρος στο σώμα σας, ζητήστε τη βοήθεια ενός ειδικού. Εκείνος θα σας βοηθήσει να ελέγξετε καλύτερα όλα εκείνα που σας επηρεάζουν και να περιορίσετε τις δυσκολίες. Μαζί θα καταφέρετε τελικά να φτάσετε στο στόχο σας ξεπερνώντας τα εμπόδια και να έχετε ένα αποτέλεσμα που θα διαρκέσει.

Αθανασία Κακλαμάνου

Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, MSc

Βιβλιογραφία :

• Chopra S., et al. et al. Predictors of successful weight loss outcomes amongst individuals with obesity undergoing lifestyle interventions: A Systematic Review, Obes Rev 2021;22(3): e13148. doi: 10.1111/obr.13148
• Varkevisser RDM., Stralen Mm., et al. Determinants of weight loss maintenance: a systematic review. Obes Rev 2019;20(2):171-211
• Chopra S., et al. Identification of instruments for evaluation of behavioural and phychological parameters associated with obesity management: A Systematic review with narrative synthesis of the findings. Diabetes Metab Syndr. 2022;16(1): 102350. doi: 10.1016/j.dsx.2021.102350.
• Dineen-Griffin S.,et al. Helping patients help themselves: A systematic review of self-management support strategies in primary health care practice. Plos One 2019;14(8): e0220116.doi: 10.1371/journal.pone.0220116.
• Dhurandhar NV., Kyle T., et al. Predictors of weight loss outcomes in obesity care: results of the national ACTION study. BMC Public Health 2019;19(1):1422.  doi: 10.1186/s12889-019-7669-1.