Τα τελευταία χρόνια η πώληση και η κατανάλωση του έλαιου καρύδας έχει αυξηθεί σημαντικά και στην Ελλάδα. Βασικό ρόλο σε αυτό παίζουν οι στρατηγικές μάρκετινγκ και οι διάφορες εταιρείες παραγωγής αλλά και διάθεσης του προϊόντος οι οποίες προωθούν πολύ το λάδι καρύδας διαδίδοντας ότι είναι μια άκρως υγιεινή επιλογή για τη διατροφή μας.

Το λάδι καρύδας προσφέρει, κατά τους υποστηρικτές του, πολλά οφέλη σε όποιον το χρησιμοποιεί στο φαγητό. Τα σημαντικότερα είναι απώλεια βάρους, ενίσχυση του ανοσοποιητικού συστήματος, υποστήριξη της καλής καρδιακής λειτουργίας και ενίσχυση της μνήμης. Είναι όντως έτσι; Τι δείχνουν όμως οι επιστημονικές μελέτες;

Ποιά η σύστασή του;

Το λάδι καρύδας αποτελείται αποκλειστικά από λιπαρά οξέα, δεν έχει χοληστερόλη αλλά ούτε και βιταμίνες. Τα λιπαρά του είναι κατά κύριο λόγο κορεσμένα (85%) ενώ περιέχει μονοακόρεστα λιπαρά σε ποσοστό περίπου 6%. Τα κορεσμένα λιπαρά είναι τα λεγόμενα “κακά” λιπαρά καθώς, όπως προκύπτει από πλήθος μελετών, ενοχοποιούνται για την εμφάνιση καρδιαγγειακών νοσημάτων αλλά κι άλλων πολλών χρόνιων παθήσεων και ασθενειών.

Τα κορεσμένα λιπαρά που περιέχονται στο λάδι καρύδας είναι τα περισσότερα σε σύγκριση με αυτά των υπολοίπων λιπαρών υλών (ενδεικτικά σε 1 κουταλιά σούπας ελαίου καρύδας περιέχονται 12 γραμμάρια κορεσμένων λιπαρών ενώ στην ίδια ποσότητα φοινικέλαιου περιέχονται 6,7 γραμμάρια και σε 1 κουταλιά ελαιόλαδου μόλις 1,8 γραμμάρια).

Γιατί προωθείται ως υγιεινό;

Οι ιστοσελίδες και τα βιβλία που ισχυρίζονται ότι το λάδι καρύδας είναι ωφέλιμο, αναφέρουν ότι σε αυτό περιέχονται τριγλυκερίδια μέσης αλύσου, τα οποία δε συμπεριφέρονται όπως τα υπόλοιπα κορεσμένα λιπαρά που βρίσκονται στα ζωικά τρόφιμα και κάνουν κακό στην υγεία μας.

Η πραγματικότητα είναι ότι, μέσα από έρευνες, διαπιστώθηκε ότι τα τριγλυκερίδια που υπάρχουν στο λάδι καρύδας έχουν διαφορετική δομή, μεταβολίζονται κι απορροφώνται διαφορετικά στον οργανισμό από τα ωφέλιμα (κατά τ άλλα) τριγλυκερίδια μέσης αλύσου. Οπότε ουσιαστικά, το λάδι καρύδας δεν έχει στη σύστασή του τα λιπαρά αυτά που θεωρούνται επωφελή για τον οργανισμό μας.

Λάδι καρύδας και λιπίδια αίματος

Σύμφωνα με μια μεγάλη ανασκόπηση μελετών δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι το λάδι καρύδας προστατεύει απο την εμφάνιση καρδιαγγειακών παθήσεων.

Συγκεκριμένα, η μελέτη αυτή εξέτασε τα αποτελέσματα 21 επιμέρους μελετών, οι οποίες ερεύνησαν την επίδραση του ελαίου καρύδας στα επίπεδα χοληστερίνης. Στις κλινικές δοκιμές οι εθελοντές  κατανάλωσαν διαφορετικά είδη λιπαρών (έλαιο καρύδας, βούτυρο κι ακόρεστα έλαια όπως το ελαιόλαδο). Όπως φάνηκε απο τα αποτελέσματα τα ακόρεστα λιπαρά δεν αύξησαν τη χοληστερίνη στο αίμα ενώ αντίθετα το λάδι καρύδας αύξησε και την ολική αλλά και τη κακή χοληστερίνη (LDL) στα ίδια περίπου επίπεδα με το βούτυρο.

Γιατί όσοι το καταναλώνουν έχουν καλή υγεία;

Ένας άλλος ισχυρισμός όσων προωθούν ως υγιεινό τα λάδι καρύδας είναι το γεγονός ότι οι λαοί που παραδοσιακά καταναλώνουν μεγάλες ποσότητες από αυτό το λάδι έχουν γενικά καλούς δείκτες υγείας.

Αυτό εξηγείται εύκολα αν δει κανείς ότι η διατροφή των αυτόχθονων, των Ιθαγενών και των υπολοίπων φυλών που ζουν είτε σε περιοχές του Ειρηνικού Ωκεανού είτε στην υποσαχάρια Αφρική είναι πλούσια σε μη επεξεργασμένα τρόφιμα. Οι λαοί αυτοί καταναλώνουν πολλά φρέσκα φρούτα και λαχανικά ενώ βασική πηγή πρωτεϊνης αποτελεί το ψάρι. Οπότε σε καμία περίπτωση δε μπορούμε να συγκρίνουμε τη διατροφή των κατοίκων τροπικών χωρών με τη Δυτικού τύπου διατροφή που καταναλώνεται κυρίως στην Ευρώπη και στην Αμερική.

Συμπερασματικά… 

Το λάδι καρύδας, λόγω του υψηλού ποσοστού κορεσμένων λιπαρών που περιέχει θα πρέπει να αντιμετωπίζεται όπως και τα υπόλοιπα λίπη πλούσια σε κορεσμένα λιπαρά, όπως είναι το βούτυρο. Οι συστάσεις για την πρόσληψη κορεσμένων λιπαρών αναφέρουν ότι αυτά δεν πρέπει να ξεπερνούν το 7-10% των συνολικών ημερήσιων θερμίδων.

Αθανασία Κακλαμάνου

Διατροφολόγος-Διαιτολόγος, MSc

Βιβλιογραφία

• Wallace TC. Health Effects of Coconut Oil-A Narrative Review of Current Evidence. J AM Coll Nutr. 2019;38(2):97-107
• Muacevic A., Adler JR. Are We Nuts Over Coconuts? Studying the Effects of Coconut Oil on Low-Density Lipoprotein and Cardiovascular Diseases: A Systematic Review. Cureus 2022;14(4):e24212
• Teng M, et al. Impact of coconut oil consumption on cardiovascular health: a systematic review and meta-analysis. Nutr Rev 2020;78(3):249-259
• Jayawardena R., et al. Health effects of coconut oil: Summary of evidence from systematic reviews and meta-analysis of interventional studies. Diabetes Metab Syndr 2021;15(2):549-555